IN THE FIELD  
Maintenance Magazine 138 – december 2017

Assetmanagement

Wacht niet, inspecteer tijdig beton

Beton is al decennialang een erg populair bouwmateriaal voor gebouwen, bruggen en tunnels, maar ook voor industriële constructies zoals opslagtanks, lekbakken, koeltorens, … Ooit toegepast met het idee dat beton eeuwig meegaat, blijkt de realiteit nu toch anders. Veel betoninfrastructuur is immers op sterven na dood.

Volgens dr. ir. Tim Soetens, medezaakvoerder van Sanacon, is de toestand van veel betoninfrastructuur schrijnend te noemen. Hierdoor staan vandaag vooral bruggen, tunnels en zwembaden in de schijnwerpers. Maar ook de industrie mag zich zorgen maken. “Vooral de chemische sector vormt een achillespees,” vertelt hij. “De meeste constructies dateren van de jaren ’60 en ‘70. Sommige zijn heel die tijd zelfs nooit buiten gebruik geweest. Gevolg is dan ook dat het beton nooit grondig werd onderhouden, laat staan onderzocht. Tijdens een shutdown van enkele dagen per jaar gebeuren inspecties zeer oppervlakkig en wordt lokaal oplapwerk gedaan zonder het achterliggende schademechanisme te kennen.”

“Op zich is beton wel een erg duurzaam materiaal,” vervolgt dr. ir. Mathias Maes, medezaakvoerder van Sanacon. “Alleen wordt in de chemie, en vaak ook in andere sectoren, met producten gewerkt waartegen het materiaal niet is opgewassen. Denk maar aan sterke concentraties chloriden, sulfaten en zuren: proces gebonden chemische stoffen die het beton kunnen penetreren, de wapening aantasten of de cementsteen ontbinden. In een buitenomgeving zullen weer en wind eveneens een bijkomend negatief effect hebben.”

Inspecteer betonconstructies om de tien à vijftien jaar grondig op schade

Evoluerende werkvloer

Een ander probleem in de industrie is dat de werkvloer doorheen de jaren evolueert. Sites deinen uit, met als resultaat dat bijvoorbeeld cruciale betonstructuren helemaal omringd worden door bijgebouwen en dus moeilijk bereikbaar zijn voor betononderhoud. Ook krijgt de stabiliteit van betonvloeren het soms hard te verduren door de groei van een onderneming: er komen nieuwe, zwaardere machines, er worden constant nieuwe technieken bijgeplaatst, …

Op zich zal deze evolutie niet zozeer tot een aantasting van het beton leiden. Maar er kunnen zich wel grote problemen voordoen indien het beton al is aangetast en daar bij de plaatsing van nieuwe technieken en leidingen geen rekening mee wordt gehouden. Soetens: “De industrie moet echter in het achterhoofd houden dat bij een betonherstel in een latere fase de kosten voor het verwijderen en herplaatsen van technieken behoorlijk zullen doorwegen.”

Zichtbaar? Te laat !

Hiermee raken we precies het knelpunt van de problematiek: wanneer de betonproblemen visueel zichtbaar worden, is het meestal al te laat om nog op een economisch efficiënte manier in te grijpen. “In het beste geval kunnen we ingrepen voorstellen die ervoor zorgen dat de infrastructuur nog enkele jaren veilig kan gebruikt worden,” zegt Soetens. “Indien de wapening is gedepassiveerd, zal wapeningscorrosie ontstaan en het beton aan de buitenzijde als het ware afduwen. Resultaat: scheurtjes, afbrokkelende stukken en op termijn zelfs een verlies aan stabiliteit. Evengoed kan het bijvoorbeeld zijn dat de cementmatrix door zuren en/of sulfaten is aangetast, waardoor de stabiliteit in gevaar komt.”

“Het probleem is dat betonschade in de industrie een enorm complex gegeven is omdat vele soorten van aantastingen (tegelijkertijd) aanwezig kunnen zijn én deze meestal niet meteen zichtbaar zijn,” aldus Maes. “Om een juist beeld te krijgen, is het noodzakelijk om monsternames te doen, en de stalen in gespecialiseerde labo’s te laten onderzoeken.”

Ageer preventief en beperk de schade

Kunnen fabrieken dan helemaal niks aan de problematiek doen? “Natuurlijk wel,” vertellen de zaakvoerders van Sanacon. “Indien alle betonconstructies om de tien à vijftien jaar grondig op schade zouden worden geïnspecteerd, kunnen de nodige preventiemaatregelen aan een minimale kost worden genomen, zoals het aanbrengen of vervangen van een waterdichte of chemisch-resistente coating, een overlaging met mortel of reparatie van lekkages door correct uitgevoerde injecties.”

“We zijn echter realistisch: het is financieel en praktisch onmogelijk om dergelijke inspecties op alle infrastructuur uit te voeren. Daarom raden we aan werknemers bij te scholen over deze problematiek om zo signalen van beginnende gebreken te kunnen opvangen. Een getraind oog kan ze detecteren en weet waar de pijnpunten liggen. Kortom: hij kan bepalen welk beton het meeste risico op beschadiging loopt, waardoor de aanvullende controles door gespecialiseerde bureaus gerichter kunnen gebeuren.”

School werknemers bij om signalen van beginnende gebreken op te vangen

 

“Tenslotte speelt zo’n expert een cruciale rol in toekomstige investeringen. Zo kan hij bijvoorbeeld nieuwe betonnen tanks preventief laten voorzien van een speciale coating. Daarnaast pleiten we ervoor dat bedrijven bij nieuwbouw rekening houden met eventuele capaciteitsproblemen bij stilstanden door mogelijke betonproblemen en voor bepaalde infrastructuur een back-up voorzien. Zo wordt het mogelijk om periodiek een diepgaander betononderzoek én grondige reparaties uit te voeren.”

“Deze investering weegt niet op tegen de kosten van een verregaande aantasting, want dan is de enige economische oplossing veelal afbreken en opnieuw beginnen. Op zich al een dure aangelegenheid, maar als de infrastructuur dan ook nog eens kritisch is voor de productie, zal de economische schade aanzienlijk zijn omdat bepaalde productie-units voor maanden of langer dicht moeten. Conclusie: besteedt voldoende aandacht aan uw betoninfrastructuur zelfs voordat er visuele schade is en ageer preventief in plaats van curatief, anders loopt u het risico in situaties terecht te komen met een nadelige financiële impact!”<<

door Els Jonckheere