OMSLAGVERHAAL
Maintenance Magazine 140 – juni 2018
In het reactorgebouw van Doel (Foto: Engie)
Deze zomer komt de turbine van Doel 1 eerst aan de beurt. Het binnenwerk, de stator en het rotorwerk worden vervangen. (Foto: Engie)
“Typisch vervingen we kleinere componenten terwijl grotere, complexere onderdelen, met langere levertermijnen, gekwalificeerd werden”, aldus Peter Vyvey. (Foto: Engie)
“Vanaf mei 2018 krijgen onze installaties een belangrijke update. Tijdens de geplande shutdown van 2019 zetten we dan de puntjes op de ‘i’”, zegt Rikkert Wyckmans, departementshoofd Maintenance (links op de foto). Hier samen met Peter Vyvey, Program Manager LTO (Long Term Operation) Doel 1-2. (Foto: LDS)
Een waterlek in het nucleaire deel van de kerncentrale Doel 1 leidde tot een vervroegde revisie. Er was echter al veel langer een shutdown gepland (nu vanaf eind mei) voor onderhoudswerken en ontwerpverbeteringen om Doel 1 en Doel 2 tien bijkomende exploitatiejaren te bieden. Een investering van 700 miljoen euro.
Het hele proces en zijn rigoureuze methodologie komt uit zwaar (politiek) weer. In juli 2012 besloot de regering Di Rupo om Tihange 1 wél maar Doel 1 en Doel 2 ‘niet’ te verlengen. In november 2015 sloot Electrabel echter een overeenkomst met de regering Michel om beide centrales wél verder te exploiteren. De levensduurverlenging komt er in twee fasen. “Vanaf mei 2018 krijgen onze installaties een belangrijke update. Tijdens de geplande shutdown van 2019 zetten we dan de puntjes op de ‘i’”, zegt Rikkert Wyckmans, departementshoofd Maintenance.
Ingegeven door de blackoutvrees in 2014, nam Michel 1 in het regeerakkoord op om beide centrales langer te laten draaien. Toen was de ‘wet op de kernuitstap’ echter nog steeds van toepassing. Doel 1 is op 15 februari 2015 effectief stilgelegd conform die wet. En op 30 november 2015 zou Doel 2 volgen. Maar in juni 2015 werd de wet geamendeerd.
“We waren ondertussen al 2,5 jaar in de veronderstelling te zullen sluiten”, zegt Peter Vyvey, Program Manager LTO (Long Term Operation) Doel 1-2. Medewerkers die op rust gingen, werden al enige tijd niet meer vervangen. “Vanaf januari 2015 begonnen we de noden te bekijken en zijn we weer massaal mensen beginnen aanwerven.” In september 2015 kreeg het technisch dossier voor de LTO groen licht van het FANC. “Eind november/begin december is er dan een principeakkoord met de overheid gesloten over het financieel-economisch kader, maar het duurde uiteindelijk nog tot eind 2016 voor ook daar het definitieve groene licht opsprong.”
“De acties van het volledige LTO-programma die we in het najaar van 2015 hadden afgesproken met het FANC, kwamen in twee korven terecht. Enerzijds zo’n 220 prioritaire acties die vanaf oktober tot de opstart afgewerkt moesten worden. Anderzijds de niet-prioritaire acties (design-ingrepen en het verder verbeteren van de nucleaire veiligheid, bijvoorbeeld) die, gespreid in de tijd, nog tot en met 2019 uitgevoerd worden.”
In het nucleaire deel moesten de reactorkuipen bijvoorbeeld geïnspecteerd worden op de aanwezigheid van waterstofinsluitsels in de stalen wanden. Ook het niet-nucleaire deel vergde grondige inspecties. “De turbines in zowel Doel 1 als Doel 2 waren na 40 jaar eindeleven. Het bleek niet mogelijk om tot 2025 te blijven draaien. Maar konden we er nog twee jaar mee verder? De planning voorziet nu een grote revisie van de turbines dit jaar én volgend jaar.”
Ook de instrumentatie kent een gekwalificeerde levensduur. “We moesten aantonen dat we nog tien jaar veilig verder konden met de installaties, conform de huidige normen”, zegt Vyvey. “Ofwel ga je dan kwalificatietesten doen, wat complex en dus duur is of je vervangt de componenten.” Het werd een mix van beide. “Typisch vervingen we kleinere componenten terwijl grotere, complexere onderdelen, met langere levertermijnen, gekwalificeerd werden.”
De totale investeringskost van de LTO bedraagt een 700 miljoen euro. De retrofit van de turbines is goed voor een 80 à 90 miljoen of zo’n 15 % van het geheel. Beide turbines, Doel 1 en 2 worden onder handen genomen. Deze zomer komt de turbine van Doel 1 eerst aan de beurt. Het binnenwerk, de stator en het rotorwerk worden vervangen. GE voert de turbinewerken uit. De hydraulische turbineregeling wordt vervangen door een elektronische. Ook de alternatoren krijgen een onderhoud. Kleppen worden gereviseerd.
Voor de levensduurverlenging wierf Electrabel de voorbije twee jaar 250 nieuwe medewerkers aan. Die moesten gevormd en gekwalificeerd worden. “Wie we in 2015 aanwierven, kregen begin dit jaar hun licenties. Tot dan zaten ze zowat 80% van hun tijd bij ons ‘op de schoolbanken’. Wie op pensioen mag, proberen we langer te houden”, zei Vyvey. Van het nu duizendtal eigen medewerkers, heeft een kwart dus minder dan drie jaar ervaring in de kerncentrale van Doel. Wie wel ervaring heeft, zal ook geconfronteerd worden met nieuwe apparatuur… “Inderdaad, maar alle technologiewijzigingen worden volledig beheerd binnen de organisatie. De nodige kennis leggen we vast. Onze competentiematrix bepaalt welke kennis aanwezig moet zijn in elke functie zodat expertiseniveaus behouden blijven en aangevuld kunnen worden indien nodig.”
Procedures en expertises evolueren mee met de technologie. “We voeren elk jaar een 250-tal wijzigingen uit aan de installatie om continu up-to-date te blijven. Een jaarlijkse investering van 100 miljoen euro, bovenop de investeringen van de levensduurverlenging, houdt het veiligheidsniveau conform met de internationale standaarden en schoolt de verschillende teams bij”, rekent Rikkert Wyckmans, verantwoordelijk voor de onderhoudsorganisatie.
“De gigantisch hoge werklast die op ons afkomt, is wellicht de grootste uitdaging”, zegt Vyvey, verantwoordelijk voor de organisatie voor de levensduurverlenging. “In 2011 waren we klaar om de levensduurverlenging planmatig te implementeren met een volledig bestafte organisatie. Nu moesten we nieuwe mensen aanwerven en opleiden om het project uit te voeren. De ‘som van de dingen’ zorgt voor extra complexiteit: tijd, beschikbare materialen, selectie van de firma’s met de nodige competenties én, én, én… De beheersing daarvan is complex.”
Typisch kent een centrale om de een à twee jaar een revisie. Correctief en preventief onderhoud kent doorgaans veel repetitie. Maar er zit ook steeds wel een ‘first of a kind’ bij. “Dat aandeel is in deze LTO-revisie groter. We gaan dingen moeten doen die we niet gewoon zijn”, zegt Vyvey. Bij een normale revisie rekent hij op een 10.000 werkorders op drie à vier weken. “Het vergt een strikte planning en coördinatie om dit in alle veiligheid te laten gebeuren. Hoe meer ervaring we hebben met de betrokken firma’s, des te vlotter het loopt. Nu zullen er nog meer mensen aanwezig zijn op de site. Ook nieuwe mensen weer. Het is steeds een uitdaging om iedereen op dezelfde golflengte te houden.”
“In Europa is kernenergie een krimpende markt. Dat zorgt voor een implosie van leveranciers.” Ook het bekomen van wisselstukken werd er niet makkelijker op.
De LTO zelf bestaat uit zo’n 200 deelprojecten. Het merendeel van de projecten gebeurt tijdens de revisies van 2018 en 2019. Doel 1 en Doel 2 zullen dit jaar én volgend jaar telkens vier maanden stil liggen. “Het is een tweelingcentrale. Beide reactoren hebben hun veiligheidssystemen gemeenschappelijk. Ze zijn ‘verweven’ met elkaar. Een uniek concept. Je moet ze dus wel beiden stoppen.” Er zijn wat ‘correctieve’ werken maar de focus van deze revisie ligt op preventief onderhoud. “Het is de bedoeling alleen nog te moeten stoppen om te refuelen. In de revisie deze zomer 2018 worden een 90-tal projecten volledig of partieel uitgevoerd. De turbine van Doel 1 wordt dit jaar onder handen genomen. De turbine van Doel 2 volgt volgend jaar.”
“De turbines vormen de grootste noodzakelijke vervanging. Hadden we tien jaar geleden geweten dat de reactoren langer zouden draaien, dan hadden we die toen al vervangen”, zegt Vyvey. “Voor mensen die fier zijn op hun werk, is het pijnlijk te weten dat die dingen maar zes of zeven jaar zullen meegaan”, merkt Wyckmans op. Er wordt ook een nieuw seismisch brandweerpompstation gebouwd, met seismische toevoerleidingen naar de lokalen met veiligheidssystemen (automatische brandblussing). Er komen nieuwe, onderdompelbare pompen op de watervang om de koeltorens bij te vullen. Backupsystemen worden nog betrouwbaarder en automatischer en hun kabels worden fysiek beter gescheiden van andere met een veiligheidsfunctie. Er komt een systeem voor gefilterde drukontlasting of ‘Filtered Containment Vent’ dat het reactorgebouw beschermt tegen overdruk bij een ongeval met kernsmelting.
“Voor onze maintenancemensen is het een gigantische uitdaging”, zegt Wyckmans. Normale revisies vergen drie weken. Nu wordt dat vier maanden tegen een hels tempo. “Niet alle teams zijn even zwaar belast maar voor velen is het toch een enorme stretch in volume en complexiteit.”
Wijzigingen aan de installatie dienen opnieuw gekwalificeerd te worden. “Met de retrofit wordt de hele regeling van de turbine nieuw. Alle sensoren, controllers,… Voor en na de inbouw dienen ze in situ opnieuw gekwalificeerd te worden.” Beide centrales kennen nog een klassieke knoppensturing. “We gaan naar nieuwe ‘knoppen’. Maar ook elektrische borden, regelingen, reactorprotecties,…” Het aantal manuren dat op de vier maanden verzet zal worden… “is heel groot”, zwijgt Vyvey.
Eind mei komen er een 1.500 externen het terrein op. “Logistiek deden we een aantal zaken om de grote toeloop in goede banen te leiden.” Zo is de parking uitgebreid. Tijdens de revisie ondersteunen de afdelingen Project en Maintenance de contractors op de site bij het uitvoeren van taken. Er zijn makkelijk twintig nationaliteiten betrokken.
“Wie hier werken komt uitvoeren, volgt standaard eerst vier dagen opleiding in onze nucleaire veiligheidscultuur”, zegt Vyvey. De opleidingen lopen in het Engels, Frans, Nederlands en Duits. De officiële voertaal op de site is Nederlands. “De verantwoordelijke van de firma, minstens de brigadier, moet in staat zijn de veiligheidsmaatregelen en kwaliteitseisen te begrijpen en te kunnen vertalen aan zijn team en dus een van die vier talen spreken.” De onmiddellijke werkgever moet attesteren dat wie aan veiligheidsuitrustingen werken de nodige certificaten hebben. “Wij doen onze supervisie op de uitvoering van de werken. De firma’s, contractors en subcontractors, moeten hùn uitvoering superviseren.” <<
Door Luc De Smet
