COLUMN
Maintenance Magazine 139 – februari 2018
In deze editie gaat Frank Moerman na hoe slechte hygiënepraktijken de verdamper tot bron van contaminatie kunnen maken. (*)
Verdampers met aluminium koelvinnen en koperen koelmiddelleidingen zijn gemeengoed. Essentieel is dat voor een optimale thermische geleidbaarheid de vinnen nauw aansluiten op de koperen koelleidingen. Aluminum en koper zijn echter niet-compatibele metalen die in aanwezigheid van vocht en vervuiling onderhevig zijn aan bimetallische (galvanische) corrosie. In aanwezigheid van zee- en visproducten gebeurt die galvanische corrosie nog sneller, doordat zoute oplossingen als elektrolyt optreden. De zwakste en meest corrosiegevoelige plekken van de verdamper zijn precies die waar beide metalen elkaar raken. Aluminium wordt omgezet in aluminiumoxide dat minder warmtegeleidend is. Ook andere agentia en polluenten bevorderen contactcorrosie tussen aluminium en koper. Zo ontstaat een zwavelzuurverbinding bij de hydrolyse van syn-propanethial-S-oxide, een traanverwekkende substantie die vrijkomt bij het snijden van uien.
Ook slechte hygiënepraktijken bij onderhouds- en herstelwerkzaamheden kunnen levensmiddelen contamineren.
Chemische contaminatie door koelmiddel ten gevolge van lekken in de koelvloeistofleidingen behoort eveneens tot de risico’s. Mettertijd lekken alle koelsystemen, gedeeltelijk door drainage tijdens onderhoudswerkzaamheden, ter hoogte van oude koppelingen, door corrosie van de leidingen, enz. Impactcorrosie binnenin de koelvloeistofleidingen ontstaat wanneer partikels in het koelmiddel het leidingoppervlak van binnen eroderen. Daarom moeten corrosieremmers aan het koelmiddel toegevoegd worden.
Een koelsysteem bevat meestal vloeibaar ammoniak onder druk. Bij lekkage kan ammoniak in de lucht vrijkomen als een aerosol. Bij vermenging van de ammoniak-aerosolen (temperatuur van -33,3ºC) en waterdamp in de lucht wordt laag bij de grond een dichte, witte wolk ammoniumhydroxide gevormd. Bij concentraties van
0.5 g/m3 kunnen ammoniakdampen intoxicatie- en bevriezingsverschijnselen veroorzaken. Levensmiddelen mogen dan ook nooit in contact komen met ammoniak. Ammoniak kan bij bepaalde lucht-/ gasverhoudingen ook ontsteken. Lekdetectoren en gassensoren zijn in koelruimtes, werkplaatsen en opslagruimtes voor ammonia-flessen vereist. Ze moeten regelmatig op hun goede werking gecontroleerd worden. Anderzijds heeft ammonia zo’n doordringende geur dat het al bij concentraties van 5 ppm geroken kan worden.
Bij zeer hoge luchtsnelheden kunnen bevroren levensmiddelenresten de koelruimte worden rond geblazen, samenkoeken in de verdamper en ophopen in de smeltwaterpan onder de verdamper. Contaminatie van levensmiddelen met ongewenste ingrediënten is op zich geen chemische contaminatie. Allergenen kunnen mensen evenwel ziek maken, of het product kan ongeschikt worden voor consumptie. Vooral in geval van voedselallergenen vergt de reiniging van de verdamper bijzondere aandacht. <<
Wordt vervolgd
Door Frank Moerman, hygiëne expert (KULeuven – EHEDG Belgium)
(*) Eerder verschenen als Frank Moerman/Kostadin Fikin, Guiding Principles for Hygienic Design of Evaporators to Mitigate Contamination-Related Risks in Air Blast Freezing Systems, in Handbook of Research on Advances and Applications in Refrigeration Systems and Technologies, IGI Global, Hershey, 2016, p. 490-542.
