HUMAN RESOURCES  
Maintenance Magazine 156 – mei 2022

Hoe stomen we werknemers klaar voor een geavanceerde digitale toekomst?

Corona boostte de digitalisering in bedrijven. Die digitale winst mag niet verloren gaan. We blijven graag op een hybride manier werken, deels thuis en deels op kantoor. Terwijl bedrijven manieren zoeken om zich in die zin te herorganiseren, staan ze voor een andere uitdaging: een aanhoudende vraag naar digitale skills. Meer dan ooit moeten ze investeren in digitale opleidingen om hun personeel klaar te stomen voor de toekomst. Recent onderzoek van technologiebedrijf Salesforce bevestigt dat. Het toont dat 66% van de Belgen gelooft die skills binnen vijf jaar nodig te hebben voor de job, maar weet niet altijd welke dat zijn en hoe zich hierin te bekwamen.

In juli en augustus 2021 peilde het Leuvense marktonderzoeksbureau iVox, in opdracht van Salesforce, bij duizend Belgen naar hun verwachtingen. Welke digitale en technologische vaardigheden hebben ze vandaag? Hoe zien ze die in de toekomst evolueren? De respondenten werkten minstens tien uur per week en zijn representatief qua geslacht, taal, leeftijd en diploma. “Als CRM-leider wereldwijd waken we er zelf over dat er voldoende medewerkers met de juiste digitale skills beschikbaar zijn”, duidt Gianni Cooreman, deputy country leader bij Salesforce Belux, het opzet van de studie.

Skills gap

De al krappe Belgische arbeidsmarkt kampt met een zogenaamde skills gap. Salesforce bracht die met de studie in kaart. “Het is zaak om deze digitale lacune niet te laten uitdijen, maar zo mogelijk te verkleinen. Hoe dat moet gebeuren, daarover zijn de Belgen het eens. Drie op de vijf vinden dat hun werkgever hen moet voorbereiden op de banen van de toekomst. Een kwart stelt dat de IT-bedrijven die technologieën ontwikkelen, hun duit in het zakje moeten doen.” Twee op de vijf respondenten duiden ook universiteiten en (hoge)scholen (39%) en de overheid (37%) aan als instanties die verantwoordelijk zijn voor het opleiden van werknemers. Maar volgens meer dan de helft (52%) levert de overheid een kleine tot helemaal geen bijdrage tot het opleiden van werknemers voor de banen van de toekomst. Bedrijven moeten daarom zelf meer inspanningen leveren om een carrière in technologie bij mensen uit alle lagen van de samenleving te promoten. Drie op de vijf werkende Belgen vinden wel dat hun werkgever nu al mogelijkheden aanbiedt om digitale skills op te doen. Maar drie op de tien, vooral Franstaligen, geven aan dat ze geen enkele optie hebben om trainingen of opleidingen te volgen.

Paspoort digitale vaardigheden

Medewerkers leggen met andere woorden die verantwoordelijkheid volledig buiten zichzelf. Maar ze blijven niet buiten schot. “Medewerkers kunnen ook zelf initiatief nemen op dat vlak”, vindt Cooreman. “Je kan een Digiskills Passport laten opmaken. Daarin ontdek je over welke digitale skills je nu al beschikt en kan je een persoonlijk groeitraject uitstippelen voor je huidige functie of voor een job die je ambieert.” Agoria biedt dit aan. Hiervoor werkte het samen met een 60-tal experten uit zowat alle takken van de Belgische economie. Die identificeerden 27 (digitale) vaardigheden die relevant zijn in een digitaliserende wereld en in de komende tien jaar aan belang winnen. Tegelijkertijd vrezen heel wat werknemers nieuwe technologieën, blijkt uit het onderzoek van Salesforce. “Twee op de vijf Belgische werknemers gelooft dat artificiële intelligentie (AI) hun job ooit overneemt. Maar met nieuwe technologieën ontstaan er ook nieuwe jobs. We leren anders werken, onder meer vanop afstand. Op welke manier zoeken we in dit kader informatie op, delen we onze kennis en verloopt het leiderschap? Nieuwe technologieën helpen ons ook om een job beter uit te voeren. Denk maar aan het onderhoud van een machinepark. Er worden steeds meer digitale technologieën ingezet om problemen op te sporen en ze op te lossen. Vaak gebeurt dit met video of screen sharing nog voor er een technicus op pad wordt gestuurd. Technici begeleiden met augmented en virtual reality gebeurt ook al. Deze technologieën hanteren, vergt natuurlijk digitale skills.”

Levenslang leren

De meerderheid van de werkende Belgen (76%) – en dan vooral de respondenten jonger dan 34 jaar (48,7%) – beseft wel dat het nieuwe vaardigheden moet ontwikkelen om up-to-date te blijven. Maar de Belgen zien diverse obstakels. Het belangrijkste blijkt tijdsgebrek. De opleidingen vinden ze ook vaak te duur. De enige weg naar een nieuwe digitale toekomst ligt volgens Cooreman nochtans in een nieuwe mindset van levenslang leren. “Het is een proces dat bedrijven, onderwijs, overheid en de werknemers zelf gezamenlijk moeten afleggen. Bedrijven mogen niet aarzelen om te investeren in hun mensen. Dat wordt alsmaar belangrijker binnen de bedrijfsorganisatie: een omgeving creëren die werknemers aanmoedigt om zich te blijven bijscholen, levenslang. Het is goedkoper voor bedrijven om te investeren in hun menselijke kapitaal en hun meerwaarde, dan het risico te lopen dat mensen het bedrijf verlaten of minder inzetbaar worden.” Het onderwijs moet hierin meer mee evolueren. “Onderwijsinstellingen moeten zich meer richten op specifieke competenties. Waarom werken bedrijven niet meer samen met hogescholen en universiteiten? Salesforce heeft verschillende samenwerkingen lopen zoals met BeCode, Molengeek en de Karel de Grote hogeschool. Tussen nu en 2026 ambiëren we om 19.000 extra jobs te creëren in ons ecosysteem. Daarvoor bekijken we de marktvraag en de beschikbare profielen, en partijen met wie we kunnen samenwerken om dit doel te bereiken.”

Onbekend is onbemind

Cooreman wijst er ook op dat er al heel wat mogelijkheden van e-learning en microleren bestaan die qua tijd en kostprijs makkelijker toegankelijk zijn. “Echter, ze zijn nog te weinig gekend, zowel bij de bedrijven als bij de werknemers. Hierdoor wordt die stap naar bijscholen te weinig gezet. Om die zogenaamde last mile af te leggen, moeten de opleidingsmogelijkheden breder bekend zijn. De technologiebedrijven kunnen zelf hun opleidingstools promoten, maar hier is ook een belangrijke coördinerende rol voor de overheid weggelegd. Die kan er meer ruchtbaarheid aan geven: bijvoorbeeld via de website digiskills of door subsidies. Er is nog veel werk aan de winkel willen we samen de digitale kloof dichten.” België staat hierin echter niet alleen. Het is een wereldwijd probleem. Volgens een internationaal onderzoek van Salesforce voelt 76% van de werknemers wereldwijd zich niet klaar voor een digitale toekomst. Slechts 28% werkt er ook effectief aan om zich nieuwe digitale skills aan te meten. Onze noorderburen vertrouwen veel meer op hun digitale vaardigheden. Liefst 87% van de Nederlanders voelt zich op zijn minst enigszins voorbereid en een kwart (26%) geeft zelfs aan ‘erg voorbereid’ te zijn op de skills die ze over vijf jaar nodig hebben. Toch lijken de meer geavanceerde competenties achter te blijven. De kloof tussen de digitale vaardigheden die we dagelijks gebruiken en deze die we nodig hebben voor de job, groeit. Dat is zeker zo bij jongere werknemers. De komende vijf jaar worden nochtans de technologieën om samen te werken de belangrijkste op de werkvloer, voorspelt het globale onderzoek.