HUMAN RESOURCES
Maintenance Magazine 149 – september 2020
Sneller en veiliger leren in een virtuele omgeving
Met behulp van headsets en bewegingsdetectoren wordt de student ondergedompeld in de simulatie. (Foto VIVES)
Wetenschappelijk onderzoeker Joke Van Vooren: “Het vliegtuigonderhoud en de trainingen moeten dus tijds- en kostenefficiënter. Diverse studies hebben aangetoond dat dit kan door virtual reality.” (Foto VIVES)
Hoewel de ontwikkeling van VR scenario’s voor veiligheidsopleidingen aanzienlijk veel geld kost, is het de investering waard volgens Dirk Wuyts, operations support manager bij Actemium. (Foto Actemium)
Leren door te doen in een veilige omgeving, lees: virtuele omgeving. Steeds meer bedrijven zien er de voordelen van in. In de luchtvaartsector vindt het wereldwijd al ingang, maar ook in andere sectoren zoals bij Actemium (VINCI Energies) overtreft het real life-opleidingen.
Vliegtuigbouwers experimenteren al langer met VR bij ontwerp, onderhoud en training. Boeing bijvoorbeeld stelt dat het zo de individuele opleidingstijd verkort met maar liefst 75%. “Door de uiterst positieve resultaten was het luchtvaartonderzoeksteam van Hogeschool VIVES overtuigd dat zo’n innovatieve trainingstool niet mocht ontbreken binnen het werkpakket Innovatie van het Interreg project ‘Educavia’ voor luchtvaarttechnici. Zo kunnen zowel de sector als de bachelor luchtvaartstudenten kennismaken met de voordelen van VR als trainingstool”, licht wetenschappelijk onderzoeker Joke Van Vooren (39) van VIVES toe. “De kosten binnen een luchtvaartmaatschappij zijn enorm en de concurrentie moordend. Dat laat zich ook voelen in het onderhoud. De Maintenance, Repair and Overhaul sector (MRO) zoekt dus constant naar een evenwicht om de opleidingskosten van vliegtuigtechnici onder controle te houden en tegelijkertijd de hoogste kwaliteit te behouden. Elke seconde dat een vliegtuig op de grond staat zonder passagiers, kost een maatschappij handen vol geld. Het vliegtuigonderhoud en de trainingen moeten dus tijds- en kostenefficiënter. Diverse studies hebben aangetoond dat dit kan door virtual reality.”
Tijds- en kostenbesparend
De VR trainingsmodule is het resultaat van een jaar samenwerking tussen VIVES luchtvaart onderzoekers, VIVES bachelor studenten luchtvaart, Erasmus studenten luchtvaart, externe VR expertise en potentiële eindgebruikers uit de MRO-sector. De ontwikkeling zelf werd gerealiseerd in minder dan zes maanden. “Met behulp van headsets en bewegingsdetectoren wordt de student ondergedompeld in de simulatie. Het gaat om de volledige vervanging van een Display Unit in een waarheidsgetrouwe A320 cockpit op de luchthaven van Zaventem. Dit gebeurt stap per stap aan de hand van auditieve instructies en visuele hints. Naast de reeks uit te voeren handelingen, gaat er aandacht naar onder meer het gebruik van de handleidingen, de testing en de administratie na afloop. Zo is dit volgens ervaren vliegtuigtechnici van Brussels Airlines een ideale trainingstool. Alle zintuigen worden geprikkeld. Pas als het echt aanvoelt, accepteren de hersenen de kunstmatige, virtuele omgeving”, verduidelijkt Koen Denys (49), coördinator Expertisecentrum Smart Technologies VIVES. “Door de combinatie van‘learning by doing’ en de integratie van een webbased remote participation functionaliteit is de applicatie vanop elke locatie bereikbaar. Zo kan zowel het tijdsverlies als de kosten die gepaard gaan met meerdaagse trainingen in officiële trainingscentra in het buitenland, worden gereduceerd.” Van Vooren voegt toe: “Als je weet dat de nieuwprijs van het te vervangen cockpitinstrument uit de VR-trainingsmodule ruim 100.000 dollar bedraagt, dan besef je dat oefenen met zo’n onderdelen zo veel mogelijk vermeden wordt. De investering in VR is dan slechts een peulenschil.”
Veiligheid ten top
Maar VR gaat verder dan de luchtvaartsector. Bij Actemium, een merk van VINCI Energies en multitechnische partner van de industrie, worden de veiligheidsopleidingen hiermee gegeven. Dirk Wuyts, Operations Support Manager, schreef samen met een Nederlandse collega de scenario’s helemaal zelf. In anderhalf jaar tijd zijn er al acht gerealiseerd en actief ingezet. Hij is dan ook overtuigd van de grote meerwaarde. “Wat we in het echte leven niet kunnen oefenen, kan wel in een virtuele omgeving. Daar kan en mag je fouten maken, die luxe is er niet in het echte leven”, benadrukt hij. “Onze medewerkers komen elke dag in potentieel gevaarlijke situaties. Veiligheid moet bij elke medewerker, elke dag opnieuw, bij elke job top of mind zijn. Voor we met VR aan de slag gingen, waren er maandelijkse veiligheidsmeetings, verplicht in het kader van het VCA-certificaat. Daarop worden alle incidenten van de afgelopen maand besproken. Verhalen, met in het beste geval een foto. Heel veel informatie ging verloren en daarom werd er gezocht naar verbeteringen.”
Beter dan real life
Toen kwam VR op de markt. “Aan de hand van diagrammen zijn we alle mogelijke situaties gaan beschrijven en werden alle mogelijke fouten geprogrammeerd. De omstandigheden zijn levensecht. Je wordt helemaal in de beleving gezogen.” Al honderden medewerkers zijn getraind met onder meer een elektrisch scenario. “Daarin krijgt iemand een vergunning voor het doormeten van een kabel. Hierin zit al een fout in de details. Lees je erover dan heeft dit enorme gevolgen. Daarna neem je je persoonlijke beschermingsmiddelen. Bega je een fout, word je verder in het verhaal afgestraft. Op de werkplek ligt de computervloer open. Leg je die niet dicht, val je in het gat. Dan moet je een elektrisch compartiment meten, het juiste gereedschap nemen en de kabel afkoppelen. Pas dan kan je de kabel doormeten. Vergeet je een label of een slot, test je de tester niet in een stopcontact of gebruik je een ongeïsoleerde sleutel, dan veroorzaak je een incident. De opleidingen duren zo’n drie kwartier en worden in groepjes van vier gevolgd. Een persoon voert de VR-oefening uit terwijl de anderen de handelingen volgen op een scherm. De resultaten worden in groep besproken.”
Investering waard
Hoewel de ontwikkeling aanzienlijk veel geld kost, is het de investering waard volgens Wuyts. “Het resultaat is moeilijk te meten, maar we kunnen elke situatie nabootsen, ook deze die we in real life nooit zouden kunnen oefenen, wegens te onveilig. We kunnen op oneindig veel fouten trainen. Bovendien is elk incident dat we hiermee vermijden, al een winst op zich. Elk ongeluk dat niet gebeurt, is niet om te rekenen in kosten. Met de VR-toepassingen kunnen we proactief werken. Incidenten bij collega’s worden in onze opleiding opgenomen om ze hier te vermijden.” Wuyts ziet nog een verdere groei van de VR-opleidingen naar eerder technische trainingen. “Ik denk bijvoorbeeld aan het zoeken van storingen bij bedradingen. Nu moeten we daar standen voor bouwen en dat kost tijd en geld. In virtual reality zouden we dat eindeloos kunnen aanpassen. We plannen een dergelijke uitbreiding binnen twee jaar”, verwacht Wuyts.
