IN THE FIELD  
Maintenance Magazine 145 – oktober 2019

Elektrische voertuigen vragen om herdenken onderhoudsprocedures

Er zijn misschien maar weinig onderhoudsplaatsen die ook het onderhoud van het wagenpark voor hun rekening nemen. Maar quasi nergens anders zullen de werkzaamheden de komende jaren zo drastisch veranderen. De komst van de elektrische wagen verandert immers de spelregels. Wie veilig aan de slag wil met voertuigen met een elektromotor zal in eerste instantie nauwgezet de voorschriften van de constructeur moeten opvolgen. Er is immers nog maar weinig uniformiteit in de opbouw van elektrische voertuigen en dus ook in de onderhoudsrichtlijnen.

Verschillen in onderhoud met klassieke verbrandingsmotoren

Om te beginnen ruimen we graag eerst een misverstand uit de weg. Elektrisch aangedreven voertuigen zijn zeker niet onveiliger dan wagens met een klassieke verbrandingsmotor. Maar ze brengen wel een nieuwe manier van werken met zich mee, die we met zijn allen nog onder de knie moeten krijgen. Het grootste verschil onder de motorkap vormt uiteraard de motor. Een verbrandingsmotor vergt nogal wat aandacht om in optimale conditie te blijven. Het is een intrinsiek geheel van componenten en processen, van het opstarten van de verbranding, tot het afvoeren van de vrijgekomen gassen, die stuk voor stuk onderhouden moeten worden. Een elektromotor beschikt nauwelijks over deze slijtdelen. Een tweede troef heeft te maken met de remmen. Elektrisch remmen maakt dat de remmen het minder hard te verduren zullen krijgen en dus minder onderhoud vergen. Waar wel meer aandacht naar moet is de temperatuurhuishouding in de wagen. Ook de batterij moet gekoeld worden, waardoor het koelsysteem cruciaal zal zijn. Wie de kostprijs van een elektrische wagen naast die van een klassieke wagen legt, zal zijn hogere begininvestering al na enkel jaren gecompenseerd zien door de lagere onderhoudskosten.

Waar zitten dan de gevaren?

Het grootste risico komt van de elektromotor, het hart van de wagen, en de batterij die onder hoge spanning staat. Spanning die kan oplopen tot 400 V voor personenwagens en bij bussen zelfs tot 700 V. Veilig omgaan met de risico’s op elektrisering en elektrocutie die dat met zich meebrengt zal dus aangewezen zijn. Verder is het opletten voor de chemische agentia in de batterij zelf. Aanraking kan tot brandwonden leiden, maar eventueel vrijgekomen dampen kunnen bovendien giftig zijn en irritatie veroorzaken. Er is ook kans op brand in het batterijpakket ten gevolge van een defecte cel, bij overladen of tijdens het slepen van een voertuig met de vielen op de grond (regenereren). Ten slotte bestaat er een magnetisch risico door de sterke permanentmagneten onder de motorkap.

Hoe kan er veilig gewerkt worden?

De constructeurs van elektrisch aangedreven voertuigen raken het niet eens over hoe zo een chassis met elektromotor en batterij er idealiter uitziet. Het is dan ook vooralsnog zoeken naar uniformiteit tussen merken maar evengoed tussen modellen onderling. Veilig werken aan elektrisch aangedreven voertuigen begint daarom met het opzoeken van de meest recente instructies van de constructeur op zijn informatieplatform. Wel kunnen er een aantal algemene richtlijnen gestipuleerd worden. Alles vertrekt vanuit het opmaken van de staat van het voertuig. Net zoals in de industrie is een risicoanalyse interessant om een inschatting te maken en een worst case scenario voor te bereiden, zodat gepaste maatregelen kunnen genomen worden. Vervolgens kan men er ook de juiste man voor de taak aan koppelen. Medewerkers zullen in functie van de werkzaamheden immers over een bepaald competentieniveau moeten beschikken (zie kaderstuk). In de meeste gevallen zal een elektrisch aangedreven voertuig eerst spanningsloos moeten worden gezet. De hogespanningsleiding is te herkennen aan de oranje kleur maar de afschakeling kan op twee manieren gebeuren. Meet altijd na met een multimeter (categorie III 1.000 V) of het spanningsloos zetten ook effectief gelukt is.

• Er is een serviceplug of schakelaar aanwezig op de batterij om de spanning af te schakelen. De HV-kring zal geopend worden en het systeem op inactief zetten. Maak gebruik van de juiste veiligheidshandschoenen om deze handeling uit te voeren. Dat wil zeggen dat ze minimaal moeten voldoen aan klasse 0 1.000 V. Handschoenen uit deze categorie zijn gemaakt uit composietmateriaal dat het elektrisch risico indijkt.
• De componenten kunnen verbonden zijn door middel van een veiligheidslus (interlock). Om deze lus en dus de hoogspanning te doorbreken, zal men een kleine stekker moeten manipuleren die zich onder de motorkap of in de koffer situeert. Deze manier van werken lijkt de laatste jaren de voorkeur te genieten van de Duitse merken.

Wie mag er aan werken

Voor garages en carrosserieën is er een sectorale norm voor het werken aan hybride en elektrische voertuigen. Daarin wordt beschreven over welke competenties en certificaten men moet beschikken om bepaalde werkzaamheden uit te voeren. EDUCAM staat in voor het erkennen van opleidingen en het afleveren van certificaten voor wie deze opleiding met succes heeft afgerond. Er zijn drie veiligheidscertificaten van tel: een HEV gesensibiliseerd medewerker, een HEV vakbekwaam medewerker en een HEV gespecialiseerd medewerker. HEV staat voor hybride en elektrische voertuigen. Dit is ook voor u een raadzame leidraad. Sowieso is het aangewezen om iedereen te sensibiliseren rond deze materie en een veiligheidshouding aan te leren. <<

In samenwerking met Educam, het kennis- en opleidingscentrum van de autosector en aanverwante sectoren (www.educam.be)

Door Valérie Couplez