IN THE FIELD  
Maintenance Magazine 144 – juni 2019

Hoe bouw je een veiligheidscultuur uit?

Het operationeel veiligheidsteam van Lanxess in het Antwerpse Lillo kreeg midden maart de interne CEO Safety Award voor zijn project ‘Veiligheid van de aannemers en medewerkers tijdens stilstanden’. Na een training rondden zo’n 600 aannemer-werknemers en 75 eigen medewerkers tijdens de drie weken durende onderhoudsstop in 2018 de werken af zonder arbeidsongeval met werkverlet. Een gesprek met preventieadviseur/projectleider Stefaan Verhelst en met Philippe Larno, verantwoordelijke technologie voor de business unit High Performance Materials (HPM).

Naar een veiligheidscultuur

In Lillo fabriceren de fabrieken caprolactam dat er wordt verwerkt tot polyamide 6 (PA6). Een andere fabriek, aan de overkant van de Schelde in Kallo, produceert glasvezel voor het versterken van composieten. Om de drie jaar is er een turnaround in één van de fabrieken in het caporolactam-complex. De glasvezelfabriek vernieuwt om de zeven jaar de glasovens. Lanxess’ interne dienst telt vier voltijdse preventieadviseurs. Stefaan Verhelst heeft alle bedrijven op de rechteroever onder zijn bevoegdheid. Hij is hét aanspreekpunt voor de veiligheid, vervult de wettelijke taken van de preventieadviseur, coördineert de veiligheidsinspanningen bij stilstanden en probeert een veiligheidscultuur te installeren en open te trekken naar alle partijen die on site actief zijn. De gehanteerde methodiek is het resultaat van het uittesten van meerdere initiatieven bij stilstanden de afgelopen vijf jaar. Verhelst: “Uiteindelijk kwamen we tot een twaalftal maatregelen die een code van goede praktijk vormen voor toekomstige stilstanden.”

Geef veiligheid een gezicht

De preventiedienst zorgt voor een specifieke stilstandsopleiding. “De opleidingen geven we nu in kleine groepen van 20 à 25 mensen. De groepsbenadering en de interactie met de deelnemers is belangrijk”, geeft Verhelst aan. De opleiding wordt bij voorkeur gegeven door iemand die op de vloer aanwezig zal zijn. Zo wordt die ervaren als een aanspreekpersoon bij de stilstand. “Wanneer hij dan ook een herkenbaar hesje aantrekt, geef je ‘veiligheid’ tegelijk een gezicht.” Er is een contractorportaal waarlangs aannemers hun mensen opleiding in teamverband in hun taal -acht tot elf verschillende talen- kunnen geven. “Als controle, sturen we er ook een eigen medewerker naartoe om te voelen of de nodige interactie er is.” Sinds 2014 is het aanwezigheidsregistratiesysteem uitgebreid met een stilstandsmodus. Verhelst: “Bij aanmelden aan de badgelezer wordt nagegaan of naast de algemene veiligheidsopleiding ook de stilstandsopleiding gevolgd werd. Indien één van beide opleidingen niet gevolgd werd, komt er een oranje melding met alarm.” De persoon moet binnen de 30 minuten geregulariseerd worden. Oranje meldingen worden op dagbasis opgevolgd en feedback naar de aannemers loopt via de dagelijkse veiligheidsvergaderingen. Drie maanden vóór de stilstand organiseert de preventiedienst een Safety Event waarop elke contractor iemand van het hoger management en van de eigen preventiedienst afvaardigt. “Zij worden begeleid door het management van onze bedrijven.” Op het event wordt informatie over de stilstand uitgewisseld, de veiligheidsaanpak toegelicht en aan teambuilding gedaan.

Dagelijkse veiligheidsrondgangen van het management

Tijdens de technische stilstand is er dagelijks een veiligheidsrondgang op de werfzone met het management en dat van de contractoren. “Het gaat niet enkel om reageren op onveilige situaties maar ook positief gedrag te erkennen en te stimuleren.” Die aanwezigheid bevordert een cultuur waarbij het ‘normaal’ is dat men elkaar aanspreekt op veiligheid. “Niet alleen worden incidenten formeel onderzocht maar ook schierincidenten, om niet alleen de top van de ijsberg te zien maar vooral de diepere basis onder het oppervlak”, vult Philippe Larno aan. Vanaf een maand voor en tot een week na de stilstand, worden één of meerdere extra veiligheidscoördinatoren ingeschakeld. Aanwezigheid op de vloer is essentieel. “We maken voor elke stilstand een veiligheidsplan op die de aannemers aanvullen met hun specifieke risicoanalyses. Tijdens de stilstand vergewissen we ons ervan dat deze maatregelen ook worden opgevolgd”, aldus Verhelst. Het verkeersplan van de site, een overzichtsplan van de laydown area (voor containers, sanitair …), een plan met kraanopstellingen, wagens voor hogedrukreiniging … De verschillende plannen worden op elkaar gelegd om te zien of er geen conflicten zijn.

Leddisplay

Intern heeft het bedrijf een netwerk van een veertigtal informatieschermen die opgesteld staan waar veel werknemers frequent samen zijn. De communicatiedienst verzorgt er veiligheids- en andere boodschappen op. Tijdens de laatste stilstand werd bijkomend een grote leddisplay – 3 bij 2 m – zichtbaar aan de hoofdtoegang tot de stilstandszone neergepoot. “Ik ga regelmatig naar festivals waar ik zo’n display zag om boodschappen voor bezoekers en veiligheidsinfo weer te geven”, aldus Verhelst die het idee oppikte. Dagelijks was er een wisselend schema van een tiental boodschappen, waarbij elke boodschap tussen 12 à 20 seconden zichtbaar was. Er waren niet alleen veiligheidsboodschappen maar ook informatie over de resultaten, meteowaarschuwingen en meldingen van schierincidenten. Op het eind van de stilstand plaatsten we zelfs een bedanking met daarop de naam en het logo van alle aannemers.” Dit project had wat voeten in de aarde maar de belangrijke impact werd onmiddellijk erkend.

Stilstand begint de dag na de vorige

“Een stilstand begint de dag na de vorige”, stelt Larno. Alle informatie komt in een opvolgtraject dat de nieuwe stilstandsorganisatie voedt. “Een controledocument neemt het hele technische en veiligheidsgebeuren mee met de datum waartegen elk onderdeel moet gebeuren.” De capro-stilstand in 2017 telde meer dan duizend in detail voorbereide jobs. De organisatie, het budget, de logistiek, de catering voor bijna 1.400 contractoren … “We zijn nu volop bezig met de voorbereiding van de stilstand van september-oktober 2020. Dat gebeurt volgens een vast stramien, vergelijkbaar met grote projecten waar men van engineeringsstatus één, evolueert naar twee en drie. Naast de maandelijkse stuurvergaderingen zijn er ook readiness reviews die door Central Maintenance uit Duitsland worden geauditeerd. Alles komt uiteindelijk in één plan.”

Internationale systematiek en digitalisering

Internationaal ontwikkelt Lanxess algemene maintenance- en turnaroundstandaarden. Een netwerk deelt de systematieken onderling. Centraal zijn er ook best practices/richtlijnen. Vroeger stak de arbeidsvoorbereiding in verschillende softwaresystemen. In Antwerpen is die nu gestroomlijnd in één softwarepakket. “Het voordeel hiervan is dat mensen onderling makkelijker inzetbaar zijn en makkelijk van mekaar leren. We kunnen de stilstandsvoorbereidingen van de vorige stilstand hernemen met tijdswinst tot gevolg. Zo tillen we alles naar een hoger niveau. En daar stopt het niet: momenteel loopt een project om het gestandaardiseerde softwarepakket voor arbeidsvoorbereiding te linken met SAP”, zegt Larno. “Wat we hier pionieren, neemt Central Maintenance trouwens over.” Alle jobs zijn in SAP opgenomen. “Als je iets moet vrijgeven, staat het in één systeem”, schetst Larno. Zijn dienst heeft ook pilootprojecten in Ex-omgevingen. “Apparatuur moet periodiek gekeurd worden. Dat gebeurt in een samenwerking tussen het bedrijf en de controlekamer. Nu testen we om dat in the field efficiënter te doen met mobile devices.” Lanxess digitaliseringsproject startte twee jaar geleden. “Als je software aan boord neemt, moet die kunnen praten met al de rest, wereldwijd. Het is de bedoeling om geen eilandsoftware te creëren.” <<

Door Luc De Smet